سحابيها : 
در بسياري از مناطق فضاي ميان ستاره اي ،
ابرهاي بزرگي از گاز و غبار وجود دارند كه آنها را سحابي ( به معني ابر ) مي
نامند. چگالي ( مقدار ماده در حجم ) سحابيها حدود هزار بار بيشتر از چگالي ماده ي
فضاي ميان ستاره اي است. چگالي ماده ي ميان ستاره اي بسيار كم و در حدود يك اتم در
سانتيمتر مكعب و ده ذره غبار در يك كيلومتر مكعب است. بر اين اساس ، چگالي مواد در
سحابيها نيز بسيار اندك است. براي مقايسه جالب است بدانيد كه در هر سانتيمتر مكعب
از هوايي كه تنفس مي كنيم ، 19^10 ( ده به توان نوزده ) اتم وجود دارد؛ اما به هر
حال ، چون فاصله ي ميان ستاره ها بسيار زياد است ، همين مقدار بسيار بسيار كم ماده
ي ميان ستاره اي قابل توجه مي شود.
سحابيها را به سه گروه رده بندي مي كنند :
سحابيهاي نشري ، بازتابي و تاريك .
در سحابيهاي نشري ، يك يا چندين ستاره ي
بسيار سوزان جا دارند. اين ستاره هاي بسيار داغ موجب تحريك گازها و درخشش سحابي مي
شوند . نمونه ي جالب توجهي از اينگونه ، سحابي بزرگ جبار است . اين سحابي با چشم
غير مسلح به صورت توده ي مه آلود كم نوري ديده مي شود.
اگر ستاره ها مقداري سردتر باشند يا اينكه
چگالي گازها در سحابي زياد باشد ، گازها فقط نور ستاره ها را بازتاب مي دهند. در
اين صورت ، سحابي را بازتابي مي نامند. سحابي اي كه ستاره هاي خوشه ي پروين را در
بر گرفته ، از نوع بازتابي است.
در برخي موارد هم هيچگونه ستاره اي در درون
يا نزديكي سحابي قرار ندارد. به همين جهت سحابي را تاريك مي نامند. مشاهده
سحابيهاي تاريك فقط در صورتي ممكن است كه در مقابل سحابيهاي نشري يا بازتابي قرار
گيرند. سحابيهاي تاريك ، نور ستاره هاي پشت خود را جذب مي كنند . اخترشناسان عقيده
دارند كه ستاره ها در درون اين سحابيها متولد مي شوند. سحابي سر اسبي نمونه ي جالب
توجهي از اينگونه سحابيهاست.
جدا از سه گروه سحابيها ، برخي از سحابيها
از ستاره ها تشكيل مي شوند ؛ ستاره هايي مانند خورشيد در پايان زندگي يعني در
مرحله ي غول سرخي لايه هاي بيروني جو خود را به صورت سحابي در فضا مي پراكنند. اين
سحابيها را سياره نما مي نامند. زندگي ستاره هاي پرجرمتر از خورشيد ، با انفجاري
ابرنواختري پايان مي يابد و سحابي بزرگ وگسيخته اي از انفجار به جا
مي ماند كه آن را سحابي باقيمانده ي انفجار
ابرنواختري مي نامند.
