چرا ما در هر ماه شاهد گرفت نيستيم؟
صفحه ي مداري ماه و زمين بر هم منطبق نيستند و به
اندازه ي 5/2 درجه با يكديگر فاصله دارند . پس اين دو صفحه در دو نقطه همديگر را
قطع مي كنند كه در اصطلاح به گره هاي صعودي (زماني كه ماه در حال رفتن از جنوب
دايرة البروج به شمال آن است) و نزولي (زماني كه ماه در حال رفتن از شمال دايرة
البروج به جنوب آن است) مشهورند. در واقع اگر يكي از گره ها در ميان زمين و خورشيد
و ماه نيز همزمان در پايان ماهقمري باشد، شاهد يك كسوف خواهيم بود.و همزمان اگر
ماه در حالت بدر باشد در گره مقابل شاهد يك خسوف خواهيم بود. قطر زاويه اي ماه و
خورشيد در آسمان 5.0 درجه قوسي است و حال اگر صفحه مداري ماه بر صفحه مداري زمين
منطبق بود يا زاويه اي كمتر از نيم درجه داشت،آنگاه ما در هر ماه شاهد يك خسوف در
وسط و يك كسوف در پايان ماه قمري بوديم. ولي اين گره ها به دليل حركت زمين به دور
خورشيد جاي ثابتي در آسمان ندارند. در واقع ماه زماني كه در مدت 27/21222ماه گره اي يك دور كامل به گرد مدار
خود مي چرخد، در اين مدت خورشيد در آسمان زمين تقريبا به اندازه ي 30 درجه جابه جا
شده است و ماه ناچار است كه دو رئز ديگر وقت صرف كند تا به خورشيد برسد كه اين مدت
به طور متوسط برابر 29/53056 ماه هلالي
است . با توجه به اين مسئله ، گره هاي ماه از ديد ناظرين بر روي زمين حركت قهقرايي
( پس رونده) پيدا مي كنند و اين گره ها هر ماه حدود 30 درجه در آسمان به سمت غرب
حركت مي كنند. به وضوح مشخص است كه در عرض گذشت شش ماه گره ها دو بار در امتداد
زمين و خورشيد قرار مي گيرند و تنها كافي است كه ماه در نزديكي يكي از گره ها باشد
تا
حداقل يك كسوف و يك خسوف را شاهد باشيم.
توضيحي كوتاه در مورد ( دوره ي بلند مدت ساروس) :
در دوره ي ساروس بعد از سپري شدن 223 ماه قمري و 242
ماه گره اي ، گره ي صعودي و نزولي تقريبا در مكان اسبق خود در فضا قرار مي گيرند.
دايرة البروج : زمين در مداري بيضي شكل به دور
خورشيد مي گردد كه از ديد ناظرين بر روي سطح آن به نظر
خورشيد در حال
چرخش است، اين مدار در اصطلاح دايرة البروج ( دايره ي انقلاب خورشيدي ) نام دارد.
اينها مقدمه اي براي صحبت در مورد ماه گرفتگي امروز
بود . حالا بريم سر اصل مطلب.
صبحگاه دومين روز از اسفند 86 قايم باشك بازي ماه و زمين باعث خواهد شد تا
تنها گرفت سال 1386 را از ايران شاهد باشيم . اين در حالي است كه در صورت از دست
دادن اين خسوف بايستي تا 25 خرداد 1390 يك گرفت كلي باشيد.
گرفت هاي ماه و خورشيد از بدو ورود بشر به كره يخاكي همواره مورد توجه
بوده است. تا قبل از متمدن شدن انسان طي دهه هاي اخير ، بيشتر برخوردها به شكل ترس
و وحشت از بروز بلايا و از اين دست بوده است. ولي اكنون ديگر براي انسان متمدن ترس
و وحشت جاي خويش را به لذت از اين پديده ها داده است. قطعا درگيري قشر منجمين
آماتور با اين پديده بسيار بالاست و گرفت ها بهترين بهانه براي اندوختن بر كوله
بار تجارب رصد يك رصدگر است.
سال گذشته بعد از گذشت 46 ماه شاهد يك ماه گرفتگي كلي بوديم كه تمام مراحل
عبور ماه از درون سايه در ايران قابل رويت بود. حال در صبحگاه 2 اسفند سال 86 نيز
يك ماه گرفتگي كلي در دنيا ديده خواهد شد. ولي اين بار تنها نيمي از مراحل عبور
ماه از درون سايه از ايران قابل رصد است.
ماهگرفتگي در ساعت ۰۴:۰۴:۵۹ با خسوف نيمسايهاي آغاز ميگردد. تشخيص اين مرحله از ماهگرفتگي به دليل غلظت كم نيمسايه بسيار سخت است و معمولاً با تلسكوپهاي قوي در زماني كه حدود ۲۰ درصد از قرص ماه وارد نيمسايه زمين شده باشد قابل تشخيص است. ولي هر چه به لحظهي شروع گرفت جزئي نزديك شويم گرفت نيمسايهاي قابل تشخيصتر است و معمولاً از ۷۰ درصد ورود ماه به نيمسايه ديگر ميتوان باچشم آن را مشاهده كردخسوف جزئي در ساعت ۰۵:۱۲:۵۹ از لبهي غربي ماه آغاز ميگردد ولي به دليل نزديكي ماه به افق غربي از ديد ما گويي از لبهي شمال شرقي اين منظره رخ ميدهد. با گذشت ۳۸دقيقه از مرحلهي گرفت جزئي، ماه گرفته در روستاي ريشپيش واقع در استان سيستان و بلوچستان غروب ميكند و رفته رفته شهرها و روستاهاي واقع در استانهاي كرمان، خراسان جنوبِي، هرمزگان، خراسان رضوي، خراسان شمالي و يزد غروب خواهد كرد. خسوف كلي در ساعت ۰۶:۳۰:۳۴ آغار خواهد شد. ولي با شروع گرفت كلي، خورشيد هنوز در نيمهي غربي ايران طلوع نكرده است
در واقع هر چه به شمال غربي ايران نزديكتر شويم
خسوف كلي بيشتري را شاهد خواهيم بود. وسط كليت خسوف در ساعت ۰۶:۵۶:۰۵ رخ ميدهد. در
اين زمان ماه تنها در استانهاي ايلام، كرمانشاه، كردستان، زنجان، اردبيل،
آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي بالاي افق است و ساكنين اين ناحيه، به
خصوص در استانهاي آذربايجان شرقي و غربي مراحل انتهايي خسوف جزئي را ميتوانند
شاهد باشند. خسوف كلي ادامه مييابد تا جايي كه ماه ثانيههايي پيش از پايان گرفت
كلي در روستاي پير احمد كندي» واقع در استان آذربايجان غربي غروب خواهد كرد و خسوف
كلي با مكث زمان ۵۱ دقيقه درون سايهي
زمين، در ساعت ۰۷:۲۱:۲۲ پايان خواهد يافت.
خسوف جزئي در ساعت ۰۸:۳۹:۰۷ و سپس خسوف
نيمسايهاي در ساعت۰۹:۴۷:۱۶ به پايان ميرسد
و در واقع مراحل خروج ماه از سايه و نيمسايه تنها در قارههاي اروپا، آفريقا و
آمريكا و قسمت كوچكي از خاورميانه قابل مشاهده خواهد بود.
براي به دست آوردن اطلاعاتي در مورد ، ماه گره اي ماه هلالي و درجه قوسي به آدرس هاي زير مراجعه كنيد.
www.pardis-nepton.blogfa.com www.hadj.ir
