كهكشان ها:
در كتاب جغرافياي سال سوم راهنمايي اشاره ي كوچكي به
اين موضوع شد. براي شما كه اين دوران را
گذرانده ايد پاسخ به اين سوال چندان مشكل نيست.
كهكشان چيست ؟ حتما همگي در اين حد مي دانيد كه در قسمتي از جهان ستارگان بسيار
زيادي دور هم جمع شده و مجموعه اي را به نام كهكشان ايجاد كرده اند. اسم كهكشاني
را كه ساكن آن هستيم را مطمئنا مي دانيد. بلي... به آن راه شيري مي گويند. تا به
حال فكر كرده ايد كه چرا راه شيري؟ چرا
نمي گويند راه آبي يا راه قهوه اي؟ اگر در شب صاف و پرستاره و به دور از نورهاي خيره كننده ي اطراف به آسمان
نگاه كنيد متوجه نوار شبه گوني به رنگ شيري مي شويد. اينها نور ميلياردها ستاره ي
راه شيري است كه با هم مي آميزند ( قاطي مي شوند) . تصوير ما از راه شيري همين
است.فقط فقط همين. برايتان يك مثال ميزنم . الان شما داخل خانه تان نشسته ايد. حال
آيا مي توانيد از نماي بيرون خانه تان در حالي كه داخل اتاقتان نشسته ايد عكس
بگيريد؟ معلوم است كه نمي توانيد. حالا اين را به راه شيري كه ما داخل آن نشسته
ايم نسبت بدهيد.جالب است كه در كتابهاي مختلف راه شيري شكلهاي متفاوتي پيدا مي
كند. لازم به ذكر است كه ستاره شناسان با استفاده از تلسكوپ ميليون ها كهكشان ديگر
را ديده اند.
كهكشاني در همسايگي ما قرار دارد كه به آن لقب خواهر
راه شيري را داده اند. البته نام خودش آندرومدا يا زن در غل و زنجير است. نوع اين
كهكشان مارپيچي است وما حدس مي زنيم راه شيري هم مثل آن باشد . البته اگر نور در همين لحظه از آندرومدا به سمت ما حركت كند، حدود دو ميليون و چهارصد هزار سال بعد به
ما مي رسد.
كهكشان آندرومدا
انواع كهكشان ها:
خودتان را با ديگران مقايسه كنيد، آيا همه ي شما
شبيه به يكديگر هستيد؟
كهكشان ها هم مانند انسانها با يكديگر تفاوت دارند.
يك اختر شناس آمريكايي به نام ادوين هابل كهكشان ها را به سه دسته ي مارپيچي ،
بيضوي و نامنظم تقسيم كرد.
كهكشان هاي بيضوي از نظر شكل از كروي تا بيضي كشيده
متفاوت هستند. اين گونه كهكشان ها گاز و غبار قابل مشاهده اي ندارند. در اطراف گونه هاي بزرگ اين نوع از
كهكشان ها ، خوشه هاي كروي بسياري وجود دارد. اين كهكشان ها بسيار پير بوده و
حدودا ميلياردها سال بعد از انفجار بزرگ ( بيگ بنگ) به وجود آمده اند. 70% از
كهكشان هاي مكشوفه بيضوي بوده و بزرگترين آنها 5 برابر كهكشان راه شيري ، قطر
دارد.
كهكشان هاي مارپيچي در مركز خود يك برآمدگي دارند كه
دو يا چند بازو به صورت مارپيچ از آنها خارج شده است . در دسته بندي هابل اين نوع
از كهكشان ها به دو گروه ميله اي و معمولي تقسيم مي شوند.
در كهكشان هاي مارپيچي معمولي ، بازوها مستقيما به
هسته متصل هستند . اما در كهكشان هاي ميله اي بازوها به ميله اي اتصال دارند كه به
هسته متصل وصل شده است. تنها 20% از كهكشان هاي مار پيچي ، ميله اي هستند.
در كهكشان هاي مارپيچي ، گاز و غبار فراوان وجود
دارد و به همين خاطر، در بازوهاي اين كهكشان ها ستاره هاي گرم و داغ تشكيل مي
شوند.
15% از بقيه ي كهكشان ها نامنظم هستند. اين كهكشان
ها شكل منظمي ندارند. حتي بازو و هسته ي مشخصي نيز ندارند. كهكشان هاي نامنظم
اصولا كوچك هستند. معروفترين كهكشان هاي نامنظم ابر ماژلاني بزرگ و ابر ماژلاني
كوچك نام دارند. اين دو كهكشان به ما خيلي نزديكند و از راه شيري بسيار كوچكترند .
اگر در نيمكره ي جنوبي زمين به آسمان نگاه كنيد ، مي توانيد با چشم غيرمسلح ، آنها
را به صورت توده ي شبح گوني ببينيد.
